Angielski termin usability, tłumaczony jako użyteczność, zyskuje w kręgach specjalistów zajmujących się marketingiem, projektowaniem i strategią w internecie coraz większa popularność. Jakie są przyczyny tego trendu?

(Nie)użyteczność
Technologia otacza nas dzisiaj na każdym kroku i pozwala na realizowanie coraz skuteczniej naszych codziennych zadań. Prym w dostarczaniu usprawnień wiedzie niewątpliwie internet, ale dotyczy to także cyfrowych aparatów, odtwarzaczy mp3, bankomatów, automatów z kawą i niezliczonej liczby innych cudów techniki. Czasem jednak technika ta stawia wyraźny opór i nie chodzi o sytuacje, kiedy zawodzi sprzęt. W wielu przypadkach zdarza się, że zupełnie poprawnie działająca strona albo aparat cyfrowy nie spełnia oczekiwań użytkownika, który nie jest w stanie zrealizować oczekiwanego celu. Narasta frustracja i złość na twórców i poszukiwanie innych rozwiązań, z których najprostsze bywa udanie się do konkurencji. Użyteczny produkt scharakteryzować można, przywołując normę ISO 9241, jako pozwalający człowiekowi realizować zadania, do którego został stworzony skutecznie i wydajnie, sprawiający przy tym satysfakcję w czasie pracy. Charakterystyki te da się obiektywnie mierzyć - takimi miarami mogą być na przykład liczba prób, w których udało się wykonać zadanie, ilość popełnionych błędów czy szybkość wykonania danego zadania.

Jak można zaoszczędzić?

W idealnych warunkach proces tworzenia strony internetowej powinien zacząć się na długo przedtem zanim zostaną zaangażowani weń graficy i programiści. Punktem wyjścia jest analiza celów biznesowych i precyzyjne zdefiniowanie grupy lub grup docelowych, do których skierowana ma być strona. Następnym krokiem jest poznanie potrzeb, zachowań i oczekiwań ludzi, którzy będą w przyszłości korzystać ze strony. Mając to na uwadze tworzy się wstępne szkice, w oparciu o które powstają prototypy wykorzystywane w czasie pierwszych testów. Dzięki tak wczesnemu zastosowaniu testowania już na samym początku projektu można wybrać najbardziej intuicyjne i odpowiadające oczekiwaniom użytkowników rozwiązania dotyczące rozmieszczenia elementów strony, nazewnictwa kategorii, przebiegu procesów czy też podjąć decyzję dotyczące eliminacji zbędnych funkcjonalności i dodania takich, które są przez większość użytkowników oczekiwane. Oszczędności można dostrzec przede wszystkim w ograniczeniu czasu wykorzystanego na produkcję - w głównej mierze czasu programistów. Nie traci się czasu na implementację rozwiązań, które w wyniku analizy przeprowadzonej po uruchomieniu strony muszą zostać zmienione. Koszt wprowadzenia zmian jest o wiele mniejszy, gdy wprowadza się je na wczesnych etapach realizacji - w bardziej zaawansowanych fazach nawet niewielkie zmiany wymuszają czasem ingerencję w cały system, co zazwyczaj okazuje się niezwykle kosztowne i pracochłonne. Ponosząc stosunkowo niewielkie nakłady na wstępnym etapie realizacji, zmniejsza się zdecydowanie ryzyko, że produkt nie spełni pokładanych w nim oczekiwań i będzie wymagać dalszych zmian.

Jak można zarobić

W zależności od charakteru serwisu zróżnicowane są, co zrozumiałe, cele, które ma on osiągać. W związku z tym różny jest wpływ podniesienia użyteczności i korzyści, jakie można osiągnąć.

Serwis korporacyjny jest wizytówką firmy w sieci - dla wielu klientów jest miejscem pierwszego kontaktu z firmą. Pierwsze wrażenie jest niezwykle istotne - strona główna musi przekazywać jasny komunikat czym zajmuj się firma, a grafika musi budzić pozytywne skojarzenia.
Kolejnym punktem kluczowym jest nawigacja. Internauta powinien być w stanie swobodnie nawigować na stronie i znaleźć informacji, po które przybył. O ile w przypadku małych firm, oferujących określony produkt, sprawa jest stosunkowo mało skomplikowana, o tyle w przypadku korporacji i firm o złożonej ofercie znalezienie adekwatnych informacji nie jest wcale tak proste. Ponadto wśród elementów, które należy uwzględnić jest to, czy tekst ma odpowiednią długość, czy stosowany język jest zrozumiały dla klienta, czy nazwy i podział kategorii, rozmieszczenie i rodzaj nawigacji, odpowiadają jego wiedzy i oczekiwaniom wreszcie czy strona pozwala zainicjować dalszy kontakt z firmą. Błędy związane z każdym z tych elementów mogą negatywnie wpłynąć na funkcjonowanie nawet bardzo dobrze zrealizowanej strony i sprawić, że potencjalni klienci i partnerzy firmy odejdą z niej, nie zdobywszy poszukiwanych informacji. Strona oferująca dobrze zorganizowaną i przejrzystą nawigację, przemawiająca językiem odwiedzającego, pomaga zbudować zaufanie do firmy oraz przyczynić się do postrzegania jej jako profesjonalnego i rzetelnego partnera czy dostawcy. Wizerunek firmy, jaki tworzy sobie gość na stronie może z kolei zadecydować, czy podejmie on współpracę albo zdecyduje się zakupić oferowany produkt.